О.Дашбалбар агсны хайртдаа бичсэн захидал.

Гэхдээ чи зун надад бичсэн захидалдаа «Чи надад олон жил дурлаж явснаа тэвчиж чадсан шүү дээ. Одоо ч сэтгэлээ бариач» гэсэн бий. Цэнэг хэчнээн их хуралдах тутам аянга хүчтэй ниргэдэг тухай би хариундаа бичсэнээ санаж байна. Би бүхнийг биедээ хадгалж бүх насаараа хүмүүсээс хайраа нууж чадах байсан гэж үү?

Yгүй ээ. Өнгөрсөн бүх он жилүүдийн турш би чамд хайртайгаа бүхнээс нууцалж, чимээгүйхэн шаналж, чимээгүйхэн шиг шүлгээ бичиж явсан. Бүхнийг чадлынхаа хэрээр тэвчиж, хэрээс хэтрэх үед хааяа чам руу очдог байсан. Чинийхээ сайхан царайг түр зуур ч болов харж, тайвнаар ойр зуурын юм ярьж хөөрч байгаад л явдаг байсан. Энэ үед чи намайг ойлгоогүй, эгчмэд хүний байрнаас ханддаг байсан даа.

Гэхдээ энэ бүхнийг чи минь одоо ойлгож байгаа. Би одоо маш их шаналж байна. Сэтгэл зүрхээ жаахан ч болтугай амраахын тулд чамд ярих хэлэх ёстой бүхнээ, уулзаж ярих, мөн захидалд бичих боломжгүй учир энэ тэмдэглэлийг бичих нь зүйтэй биз. Өдөр бүр чамд захиа бичмээр санагдана. Гэвч сэтгэл зүрх минь «Болохгүй. Оюунхандад үнэхээр л хайртай юм бол түүнийгээ бодож тэвч, хүмүүсийн анхааралд өртөх хэрэггүй гэж шивнэх юм»

Амьдрал гэж юу вэ? Мэргэд энэ асуултад янз янзаар хариулжээ. Нэг нь зовлон гэж үзэж. Нөгөөх нь жаргал гэж эсэргүүцжээ. Бас зарим нь жаргалаа зовлон гэж үздэг байхад нөгөөх нь зовлонгоо жаргал гэж сайрхдаг аж. Ноён Маркс энэ асуултад «Амьдрал бол тэмцэл» гэж товчхон хариулжээ.
Харин чи юу гэж бодно вэ? Чөтгөр ав, амьдралын тухай бодох ямар хэрэгтэй юм бэ? Бодсон ч, эс бодсон ч амьдарч л байна шүү дээ. Амьдрах гэж зүтгэж байна. Амьдрал надаар дутна гэж үү? Зуун жилийн дараа л гэхэд өөр хүмүүс амьдарч, өөр тогоруу ганганаж, өөр шүлэгч өөр хүүхэнд дурлана шүү дээ.
эх сурвалж: meupsycho.blogspot.com/

Чанд нууцалсан хайр

Чамайг үгүүлсэн бор хоногууд өнгөрч өгөхгүй зовооно
Санчигны үсээр эрхэлж хаварын салхи тохуурхана
Нуураа манасан шувууд өдөржин шөнөжин ганганана
Нууцхан үлдсэн чиний үгс чихнээс холдохггүй шивнэнэ
Үйл уулаа гишгэж манан тэртээд бэлчинэ
Үд дундын зэргэлээнд холдсон толгод бүртийнэ
Үгүүлэн үгүүлээд цөхрөөгүй зовлонт зүрх зохилоно
Үйлтэй лаатай орчлонд өдөр шөнийг түлхэнэ
Өглөө үдшийн жиндүүнд усны хүрээ зайрмагтана
Өд нь гүйцээгүй дэгдээхэй холдож нисэхгүй цөхрөнө
Өнгөрч өгөхгүй өдрүүд нэг л шамарганд туугдаж
Өр зүрх жаварлан сэтгэлд гуниг царцана

Хорогдон хорогдон шувууд нэг л өглөө нисэхэд
Хал үзсэн нуур чимээгүй мэлмэрч хоцорно
Халгаж бэргэсэн сэтгэл минь далдуур зовлон эдлэхэд
Холдож одохгүй чиний үгс
Хорвоо хатуу гэж шивнэнэ

Нууц амраг чинь болохгүй

Хайртай гэж мянгантай хэлээд хэрэггүй ээ
Хажууд минь чи насаа элээх биш дээ
Гэргийгээсээ хулгайлсан энхрийллээ
Гэнэтийн бэлэг болгож надад бариад хэрэггүй ээ
Гэгээн наран доор ямар намайг хөтлөөд алхах биш
Гэзэгний минь үнэрийг санадаг гэж санаа алдаад нэмэргүй ээ
Гэнэн зүрх минь итгэчихээд дагаад шаналхын нэмэр
Амттай үгийн хачираар сэтгэлийг минь хураад хэрэггүй ээ
Аягалаж өгөх цайг минь өглөө бүр уух биш
Орчлонгийн сайхан бүхнийг надад амлаад хэрэггүй ээ
Охин тэнгэрийн сахиусыг минь чи адислах биш
Үгийн сайхан бүхнээр сэтгэлийг минь урвуулж хэрэггүй ээ
Үйлийн хоёр баганы нэгийг ямар түшилцэх биш
Үе үехэн санадаг амраг чинь байсан дорвол
Үгээн ирлэж хурцлаад өштөн чинь болж хувирья
Хааяа хааяахан учирдаг амраг чинь байсан дорвол
Хайраа сэвтээж орхиод

Хохирогч нь болж үлдье
Нөмгөн дээлээ хөдрөөд хагацлын шүлэг тэрлэхдээ
Нүглээс айсан сэтгэлээ ганцаардлын торонд цоожильё
Нэхэл хатуутай учирлын гашуун энэ сургамжыг
Нөгөө хэдэн шүлэгтэйгээ хамт
Номынхоо хуудсанд мөнхөлье
Нүгэл буяны заагаар чамтай хөтөлцөж алхахгүйгээс хойш
Нүдэнд дулаахан эхнэрийн чинь нулимасыг нь би уухгүй ээ
Нэг л заяах тавиландаа нүглийн сүүдэр тусгаж
Нууц амрагийн зовлонг насаараа би эдлэхгүй ээ
Сэм сэмхэн учирдаг амраг чинь байсан дорвол
Сэрж мартаад дурсагдах хагцал чинь болж хувирья
Гэнэ гэнэхэн учирдаг амраг чинь байсан дорвол
Гэрэлт нарны дор гэмшил чинь болж дурсагдья

Би дургүй Ц.Хулан

Цаг гозойж байхад би алс замд гарахгүй
Цангинтал хундага хаг шиддэг Орос занд дургүй
Цайг нь уучхаад аягыг нь хөмрөх дургүй
Цагаа олж ухаантнаа хайрладаггүй Монгол занд би дургүй
Өлийд бүдрээгүй ажнайг магтаалаар булж алах дургүй
Үхэлд ч автаагүй баатар эрийг одонгоор дарж авахад дургүй
Үлгэр нялуун төгсдөг ч сайн эр зовоход би дургүй
Үс нь буурал хөгшин намбагүй явахад бүр дургүй ээ
Цэргийн дарга нар согтуу гуйвахад би дургүй
Цэцгэн охид надаас янжуурын гал сургалхад дургүй
Цэмцгэр нь дэндүү харчуул цагаан гартнуудад дургүй
Цэвэр цааснаа шүлэг биш матаас бичихэд бүр дургүй ээ
Доголон хүний дэргэдүүр би гүйж өнгөрөх дургүй
Дороо эргэцэх илжиг мэт олны дунд гэлдрэх дургүй

Ядуусын дунд гангалах дургүй

Аавдаа                                        Ц.Хулан
Сайхан залуу аавынхаа тэргүүнд буурал орсныг анх үзээд
Саваагүй томоогүй хүүхэд насаа би тэр жилийнх нь шувуудтай хамт буцаасан
Санчиганд нь нэмэх мөнгөн сорны тоолон жаргаандаа тэгвэл гэхэд
Сансанаар даанч болохгүй явна ааваа

Бүүвэйт хонгор ижийн тухай дуу мэдээж олон
Бүдэгхэн гардаг зураг шиг, санаатай хийдэг алдаа шиг
Бүхий л орчлонд харин аавын ач гэж дуулдаггүй
Бүгдийнх нь аав ямар миний аав шиг бишдээ

Гунигаа тайлтал нэг үнсэлдэхсэн                          Ц.Хулан


Хүнийх болоод явчих нь бас л амархан байна даа
Энэ сарны дор яг л энэ газраа
Эргээд уулзах нь худлаа л байх даа

Бурхадын уран зураг мэт гоё цагаан үүл
Бусдын нутагт очоод бороо болоод асгана даа
Элсэн дээр тогтсон хос мөрний хонхорхойд
Эндхийн бороо орж дусаал тогтооно доо

Хэд гурван гүрвэл үүгээр гүйлдэж

Миний дурлал                               Ц.Хулан


Сайндаа л хэдхэн шөнө нойргүй хонох байлгүй
Сарыг өвөртөлж өвдгөө тэврээд
Санаашран суухдаа нэрийг чинь дуудсаар
Сарних л байлгүй миний дурлал

Хөөрхөн хүүхэн үнэнч биш гэх юм
Хөнжил нимгэн гуниг зузаан шөнөөр
Хөрвөөж хонохдоо худлааг нь мэдлээ
Хөнгөн явдалтай гэвэл сарыг л хэлээрэй, би л лав биш шүү

 Цэцэг бэлэглэнэ гэж би найдаагүй                              Р.Эмүжин

Цэцэг бэлэглэнэ гэж би найдаагүй
Цэнхэр цамц чинь санаанаас гараагүй
Цэвэрхэн царай, үүр шөнө шиг харц чинь
Тэр өдрүүдийн нар яаж жаргасныг
Тэр үдшүүдийн сар ямар өнгөтэй байсныг сануулдаг.

Жил саруудын уртаас би айгаагүй
Жиргэх шувуудын дуу гэгэлгэн байсныг мартаагүй

Бурхан булаг

Бор гэрийн минь хаяанд цагаан чулуу бий
Борог өвсөөн гоёсон ягаан цэцгүүд бий
Бодлын эхэнд өлгийтэй гэгээн тэр хөдөөд минь
Болжморын нулимс шиг тунгалагхан бурхан булаг минь бий
Үүрийн шаргал гэгээнээр айлчлах өглөөг цайлахаар
Үрээн дагуулаад ижий минь бурхан булгаа зорьдог
Элэг бүтэн жаргалд минь цэцэгс сэрэх цагаар
Ээжтэйгээ би наран мандахыг үздэг
Бортого дүүрэн усаа ижий бидэн дамжлаад
Бодлын цэнхэр алсаас удаан алхах дуртай
Бурхан булгийн усаа ижий бидэн түшээд
Борог өвсөн дээр амарч суух дуртай
Алжааж ядарсан ижийнхээ амарч тухлахыг харах л гэж
Аяа би ижийтэйгээ усанд явах дуртай
Амсхийн суугаа ижийнхээ инээгээд өндийхийг үзэх л гэж
Ариун булгаас ээжтэйгээ ундлан алхах дуртай
Үдшийн бүрэнхий хотлохоор долоон бурханаа цайлахаар
Үрээ дагуулаад ижий минь гэгээн булгаа зорьдог
Ихэр 2 бортогонд минь тэнгэр зүйрмэглэх цагаар
Ээжтэйгээ би наран шингэхийг үздэг
Үүрийн гэгээнд өлзийтэй бурхан булгийн усанд
Үндэстэй бүхний сүүдэр эвлэж тогтсон болохоор
Энэрэн энэрэн нигүүлсэх цагаар сүүний оршил
Ээлтэй булгийн усаар ээждээ цай чанаж өгөөрэй
Бор гэрийн минь хаяанд цагаан чулуу бий
Борог өвсөөн гоёсон ягаан цэцгүүд бий
Бодлын эхэнд өлгийтэй гэгээн тэр хөдөөд минь
Болжморын нулимс шиг тунгалагхан бурхан булаг минь бий
Н.Цэдэндамба \ ангийн анд гэж\

Тэнгэр шиг бай

Хамаг бүгдээр чамайг
Харааж нулимж байвч тэнгэр шиг бай
Хамгийн сайн хүмүүн гэж
Хашгирч ерөөж байвч тэнгэр шиг бай
Тэвчээр барагдаж нөхөд чинь орхивч
Тэнгэр шиг бай мөнхөд амгалан
Тэргэнд суулгаж алтан титэм өмсгөвч
Тэнгэр шиг бай юу ч болоогүй юм шиг
Хамгийн хайрт хүн чинь хаяж одсон ч
Хан тэнгэр нурчихаагүй цагт бүү зов
Гүтгэн доромжилж бахаа ганц хангавч
Гүн тэнгэр хэмхрээгүй цагт бүү ай
Өвчин зовлонд нэрвэгдэж тартагтаа тулавч
Өнө мөнхийн тэнгэр шиг бай чи ялна
Өрөөл бусдад тоогдохоо байж мартагдавч
Өндөр тэнгэо дээр чинь цэлийж буйг бүү март
Яг л амьдрал чинь дуусч явах замгүй болсон ч
Яадгаан алдалгүй хүлээ, тэнгэр шиг бай
Яруухан санаа мөхөсдөж хулгай зэлгийд өртөвч
Ядманхан амьтдыг бүү тоо, тэнгэр шиг л бай
Одз омог чамд үүдээ хаасан ч тэнгэр шиг бай
Олон түмэн нүүрээ буруулсан ч тэнгэр шиг бай
Одод гялалзаж наран саран ээлжлэх цагт
Орчлон дээр аавын хүү шантрах ёсгүй
Уур омог дурын мунхагийг дарж тэнгэр шиг бай
Уйтай хорвоогоос илүү гарж жигүүрээ дэлгэ
Цөхрөл чамайг багалзуурдаж цөлийн чоно шиг болгосон ч
Цөс ихтэй хүний үр гэдгээ бүү мартаарай
Цорын ганц хүү минь бас охид минь
Цохолж ирсэн үйлийн үрээс бүү зугт бүү ай
Хувь заяатай ямагт эвлэрч тэчээртэй бай
Хуучин цагийн мэргэд хүлээж сурсан юм
Орох оронгүй болсон цагтаа орчлонг бүхэлд нь олно чи
Онцлох нөхөргүй болсон цагтаа хүнийг бас ойлгоно чи
Аз жаргал ирнэ гэвч төдөлгүй алга болдог юм
Аюул зовлон тохионо гэвч төдөлгүй арилдаг юм
Жамаараа ертөнцөд юм бүхэн өдөр шөнө шиг ээлжилнэ
Жаргал зовлонгийн алтнд ч мөнх тэнгэр шиг бай
Атаатан түмэндээ мууг үйлдэвч
Ариун сэтгэлийн нугад буяны цэцэгс дэлгэрдэг юм
Ямагт чиний зөь байх албагүй сайтар тунгаа
Ярьж хэлэх хөдлөх бүхнээ өөрөө хяна, сэтгэ
Хүсэл бүхэн биелэх албагүй чандалж хорь
Хүрэхийн эцэсгүй тэнгэр шиг бай үнэнийг тэмтэр
Юм бүхэнд өөрийн цаг буй сөрөөд нэмэргүй
Юлд атгасан хүн тулаанд хэрэгтэй хуриманд нэмэргүй
Нохой болохоос нь өмнө гөлгийг хазаж хэмлэдэг юм
Ноён болохоос нь өмнө хөвгүүнийг басаж доромжилдог юм
Самуун дэгдээгчид үймээн тайван хийг
Сандарч тэвдэх хэрэггүй тэнгэр шиг бай
Салхи цагаан болохоор бүхнийг хийсгэдэг юм
Саваагүй амьтдын зиндаанд бүү уна
Эрх мэдэлтэй хүн хилэнц нүглээс зайлахгүй
Эд баялагтай хүн хүсэл шуналаас хагацахгүй
Ертөнцийн бүх юм хэмжээтэйг бүү март
Ер цагаа болохоор хумхийн тоос шиг арилна
Энгийн хүн ардад ээлтэй бай хайртай бай
Элдэв бусармаг явдалд бүү орооцолд
Үнэтэй цайтай бүхнээ бусдад өгч сур
Үүрд оршихгүйн учир тус болох бүхнээ үйлд
Гаднаа ямагт бусдаас доорд бай даруу бай
Гайхуулах хэрэггүй дотроо тэнгэр шиг бай
Үг яриа хэрэггүй газарт харцаараа өгүүлж сур
Үнэн худлыг ялгах аргагүй цагт бурхандаа мөргө
Өнөөдөр чамайг маргааш бусдыг хуурах хүмүүст
Өөр шигээ бүү итгэ мөрийн хөөж чигийг барь
Хүү минь хамгийн эцэст хэлэхэд нохой явдлыг дээдэл
Хүлцэн тэвчихээс илүү гавьяаг би мэдэхгүй